अध्यात्माला आलंय भरतं

परवा आम्ही चक्क देवळात गेलो.

आता देवाची आणि आमची काही तशी खुन्नस नाही, पण एकदा देवळात गेलो की आमचं लक्ष परमेश्वराकडे सोडून आजूबाजूच्या नश्वर गोष्टींकडे जास्त जातं, म्हणून आम्ही सहसा देवळात जाण्याचं टाळतो. पण तरीही काही अपरिहार्य कारणामुळं आम्हाला जावं लागलंच. अपरिहार्य कारण हा शब्द "न सांगता येण्यासारखे" ह्या सदरात मोडणाऱ्या कारणांसाठी वापरतात. आम्ही सांगितलंही असतं की बायकोला गाडी चालवता येत नसल्याने आम्हाला सारथ्य करण्यासाठी म्हणून देवळात जायला लागलं, पण तसं म्हटलं तर दोन समस्या आहेत.

एक आमच्या बायकोचा असा समज आहे की तिला खूप छान गाडी चालवता येते, तिने जर का हे वाचलं तर आम्हाला घरी बांबू बसणार आणि दुसरी समस्या अशी की आमची बायको आम्हाला ड्रायव्हरसारखं वागवते अशी चर्चा ब्लॉग विश्वातल्या घरा घरात चालणार, म्हणून आम्ही ते सत्य मनातच ठेवून पुढचं लिहितो.

तर आम्ही पोहोचलो साईबाबांच्या देवळात. आम्हाला ते लांब काळे केसवाले जादुई आंध्रा साई झेपतंच नाहीत, त्यामुळे आम्ही शिरडीच्या साईबाबांच्या देवळात पोचलो. ही जागा मोठी मजेशीर आहे. पूर्वी इथे एक चर्च होतं, आता साई मंदिर आहे. पण आम्ही सबका मालिक एक (पैसा) जमातीतले असल्याने आम्हाला काहीही फरक पडत नाही. त्यामुळे ती जागा मजेशीर असण्याशी त्या जागेचा काहीच संबंध नाही. तिथल्या लोकांचा मात्र आहे.

एकंदरीतच साईमंदीरांत देवेभोळे लोकं अधिक असतात असा आमचा समज आहे. म्हणजे आत शिरलात की किमान दहा लोकं जमिनीवर आडवे होऊन साष्टांग नमस्कार घालताना दिसतात. त्यांच्या नमस्कारात नुसतीच आठ अंग नाही तर जी जी काही अंग जमिनीला लागू शकतील ती लागलेली असतात. असोत बापडी आमचा काही त्यावर आक्षेप नाही.

किमान दहा लोकं एकदा ह्या गालाला आणि एकदा त्या गालाला हात लावत असतात. एका गृहस्थांना मी एकदा विचारलं की असं लोकं का करतात? तर ते म्हणाले की स्वतः केलेल्या पापांची शिक्षा म्हणून ते स्वतःच्या थोबाडीत मारून घेत असतात. पण एकंदरीत ह्या लोकांच्या स्वतःला मारून घेतलेल्या थोबाडीत, मवाळंच असतात असं दिसून येतं. आणि ह्यांचा परमार्थ फक्त स्वतःच्या पापांचं प्रक्षालन करण्याइतपतच स्वार्थी असल्याचं पाहून आम्हालाही बरं वाटतं. न जाणो आमची पापं कळलीच कुणाला तर आम्हालाही थोबाडीत मारायचे. पण ह्या संधीचा वापर करून काही चांगल्या गालांनाही हात लावून घेता येतील असा एक पापी विचार आमच्या मनात येऊन जातो, पण तो आम्ही तूर्तास बाजूला सारून साईबाबांवर लक्ष केंद्रित करण्याचा प्रयत्न करू लागतो.

आता प्रथम बायकांचा विचार करू (आमचा सगळा जन्म हेच करण्यात गेला. असो). बायकांची वर्गवारी आम्ही नेहमी दोनंच वर्गात करतो. कोण स्त्री कोणत्या वर्गात आहे हे ठरवणाऱ्याच्या शारीरिक आणि मानसिक वयावर आणि नजरेवर अवलंबून आहे. म्हाताऱ्या वर्गातल्या बायका मनापासून देवभक्त वगैरे असल्याच्या भासतात. तरुण वर्गातल्या स्त्रिया मात्र कॅमेरा कॉन्शस वाटतात.

म्हणजे बघा, आपण समजा रस्त्यावरून चालतोय. आपल्याला कुणीच बघत नसेल (आम्हाला कुणीच बघत नाही म्हणून आम्हाला हा अनुभव रोजचाच आहे) तर आपण आरामात चालतो. आता समजा आपण अमिताभ आहोत (समजायला काय जातंय? समजा हो न लाजता) आणि आजूबाजूची तमाम जनता आपल्याला बघत आहेत तर आपण कसे कॉन्शस होऊ? तशा तरुण वर्गातल्या मुली कॉन्शस झालेल्या दिसतात. म्हणजे देवाची प्रार्थना तर करायचेय, पण कुणीतरी आपल्याला बघतंय ह्याचं टेन्शन, तिकडे पण बघावंसं वाटतंय, पण देवाकडे बघणं ही प्रायॉरिटी आहे, मग ती सोडून इकडे तिकडे बघायचं तरी कसं असले भाव त्यांच्या चेहऱ्यावर असतात. आता हा पक्का नियम आहे. कुणी भगिनी (ही आमची फॅशन बरं का, सगळ्या बायकांना आम्ही भगिनीच संबोधतो, बायको सोडून) म्हणतील की आम्ही त्यातल्या नाही. आम्हाला मान्य आहे. कारण नियम हे अपवादांनीच सिद्ध होत असतात.

आता पुरुषांकडे वळू. तिथे वर्गवारीचा प्रश्नच येत नाही. पुरूष हा सगळा एकंच वर्ग आहे. त्यात तरुण, म्हातारा, विवाहित, अविवाहित असे भेद करता येत नाहीत. कारण पुरूष कोणताही असला तरी देवाबरोच आजूबाजूची सौंदर्यस्थळं बघण्याचं काम यथास्थित पार पाडण्याची जबाबदारी देवानंच त्यांचा रुंद (पुरुषांचे खांदे नेहमी रुंदच असतात अगदी आमच्यासारख्या चिरगूट पुरुषांचे देखील) खांद्यावर टाकलेय असा त्याचा समज असतो. आपली जबाबदारी ते पार पाडत असतात.

हे सगळे विचार चालू असताना, आरती कधी संपून जाते ते कळतच नाही. आता देवापुढे जाऊन नतमस्तक होण्यासाठी चढाओढ लागते. एक कुणी गुडघ्यावर बसून वाकून देवाला नमस्कार करतो. आणि मागचे सगळे त्याचा ऍक्शन रिप्ले करतात. आम्ही आपले लांबून मजा बघत असतो. तेवढ्यात तरुण गटातील एक मुलगी (घट्ट जीन्स घातलेली हे वेगळं सांगायची गरज नाहीये पण सांगतो तरीही) गुडघ्यावर बसते आणि वाकते. देवाकडे बघायचं सोडून पुरूष वर्गातले सगळे तिच्याकडे पाहतात. आणि विशेष नमूद करायचा मुद्दा असा की पुरूष वर्गात असूनही इतर पुरूष काय बघत आहेत हे समजून घेण्यासाठी आम्ही इतर पुरुषांच्या चेहऱ्याकडे बघत असल्याने मुळात जी बघायची गोष्ट आहे ती आमची नीटशी बघून होत नाही. एक पाप कमी केल्याचा आनंद आमच्या चेहऱ्यावर दिसतो.

पाठून कुणीतरी आमच्या नावाने खेकसतं. एकंदरीत आवाजावरून ही आमची मुलूखमैदान आहे हे आम्ही ओळखतो. वाकलेलं सौंदर्यस्थळ बघणाऱ्या पुरूष वर्गावरून आणि प्रत्यक्ष त्या सौंदर्यस्थळावरून नजर फिरवत आम्ही आमच्या मुलूखमैदान तोफेकडे बघतो. चला हो असं ती पुन्हा खेकसते आम्ही त्वरेने आज्ञेचं पालन करतो आणि देवळातून बाहेर पडतो.

आतमध्ये अध्यात्माला भरतं आलेलं असतं आणि साईबाबांची मूर्ती नेहमीसारखीच हसरी असते.

.